بررسی ریشه‌های تفکر سکولار / سکولاریسم معرفتی درمیان نخبگان

1پژوهشکده سیاستگذاری علم و تکنولوژی، برنامه ای برگزار نمود که به موضوع تبیین بومی سکولاریسم معرفتی در نخبگان می پرداخت.این پژوهش توسط اندیشکده مهاجر و بصورت کیفی انجام شده و نتیجه آن نیز یافتن گونه های معرفت شناسی در حوزه سکولاریسم در میان دانشجویان بود.

سکولار

پژوهشکده سیاستگذاری علم و تکنولوژی، میزبان برنامه ای با موضوع تبیین بومی سکولاریسم معرفتی در نخبگان بود که توسط اندیشکده مهاجر انجام شده بود.

این اندیشکده برای انجام تحقیقی کمی در زمینه شیوع و گسترش سکولاریسم در دانشگاه صنعتی شریف در سال ۹۱، پرسش‌نامه ای را بین برخی دانشجویان این دانشگاه توزیع کرد و از آنها خواست تا به این سوال که “به نظرشما دین به چه اندازه باید در عرصه‌های مختلف زندگی‌تان دخیل باشد؟” پاسخ دهند؛ نتیجه این پژوهش به این صورت بود:

۴۵درصد دانشجویان قائل به دین حداقلی هستند می گویند برای حل مسائل اجتماعی باید به مکاتب دیگر رجوع شود.

۲۵درصد قائل به دین حداکثری بودند و می گفتند نه تنها دین در زمینه های گوناگون حرف برای گفتن دارد، بلکه باید این حرف ها به مرحله اجرا نیز برسد.

حدود ۳۰درصد نیز نظر بینابین داشتند.

نتیجه این پژوهش سبب شد دوتن از محققین، آقایان محمد سید غراب و صابر جعفری، پژوهش کیفی جدیدی را آغاز کنند تا بتوانند عوامل تاثیرگذاز بر مبانی فکری-اعتقادی دانشجویان را توصیف کنند.

سکولار

ایشان برای انجام این پژوهش ناگزیر بودند تا تعاریفی را برای دین و سکولاریسم اتخاذ نمایند؛ برای این منظور در این پژوهش سعی شد تا با رجوع به منابع و آموزه های درجه اول دینی (قرآن و روایات) تعریفی از دین ارائه شود. در تعریف سکولاریسم نیز با استفاده از نظریات متفکران داخلی و خارجی و نیز مرور منابع دینی، تعریفی استخراج شد که این تعریف نقطه مقابل دین و به معنای فاصله گرفتن از دین است.

هدف از این پژوهش‌کیفی این بوده است که عوامل تاثیرگذار در سکولاریزه شدن دانشجویان و فاصله گرفتن ایشان از دین مشخص شود.

این پژوهش از میان ۵۰ تن از دانشجویان نخبه دانشگاه‌های شریف و تهران که دارای ویژگی‌های خاصی از قبیل تاثیر گذار بودن درمیان افکار عمومی هستند، بطور جداگانه انجام شد.

پژوهش به این صورت بود که ابتدا از میان مطالعات غربی و مطالعات داخلی و مطالعات اسلامی ، شاخص‌هایی استخراج شدند که چارچوب مفهومی سوالات و ارزیابی پاسخ‌ها را مشخص کند. این شاخص‌ها در سه دسته اعتقادی، اخلاقی و رفتاری قابل تقسیم بندی هستند.

این مصاحبه ها در دو مرحله انجام گرفت؛ ابتدا از ۲۰ نفر مصاحبه باز، گرفته شد، دلیل آن نیز این بود که مشخص شود کدامیک از این شاخص‌ها درموضع افراد بیشتر تعیین کننده هستند. و پس از آن، ۳۰ مصاحبه نیمه ساختار یافته دیگر بر اساس شاخص های پر تکرار در مصاحبه های اولیه انجام شد.

قابل ذکر است، روشی که این تحقیق براساس آن صورت گرفت ، “روایت پژوهی پدیدار شناسانه بود”. این روش براین نکته تاکید دارد که محقق تاجایی که می‌تواند باید پیش فرض های خود را کنار بگذارد و مشاهده کند که واقعیت چطور خود را عرضه می کند لذا پژوهشگران این تحقیق تاکیدشان بر این بود که مصاحبه شونده ها از متن زندگی خود روایت کنند و تلقی خویش از دین را بیان نمایند.

این پژوهش شامل بیش از۶۶ ساعت مصاحبه با دانشجویان است که در  ۸۰۰ صفحه به جمع بندی رسید.

نتیجه این پژوهش، یافتن بیست گونه معرفت شناسی در حوزه سکولاریسم در میان دانشجویان بوده است.

 

0

مطالب مرتبط

نظر بدهید